Агляд студзеньскага нумара часопіса «Народная асвета»

У летапісе «Народнай асветы» Новы год адкрыў новую старонку, але больш чым за стагоддзе, якое прайшло з дня выхаду першага нумара, місія часопіса не змянілася: мы па-ранейшаму імкнёмся быць пляцоўкай для абмену новымі ідэямі, для прафесійнага дыялогу вучоных і настаўнікаў.

Першы нумар 2026 года адкрывае прафесар Андрэй Кароль, рэктар БДУ, доктар педагагічных навук. У цэнтры ўвагі нашага пастаяннага аўтара – штучны інтэлект, які актыўна укараняецца ва ўсе сферы жыцця. Яго выкарыстанне ў сістэме адукацыі, як піша Андрэй Кароль, прыводзіць да яе трансфармацыі, да змянення мэт, зместу, метадаў навучання. Аднак штучны інтэлект аддаляе чалавека ад рэальнасці, адбірае ў педагога і вучня магчымасць працягнуць на ўроку дыялог з сабой і з іншым, пераадолець межы свайго няведання, асэнсаваць новае, знайсці сябе ў творчасці. І ў гэтым яго небяспечнасць.

Але якім павінен быць сучасны ўрок? Якія методыкі працуюць на развіццё функцыянальнай дасведчанасці вучняў і настаўнікаў, падштурхоўваюць да дыялогу, да пошуку новага? У рубрыцы «Педагагічная асамблея» Інэса Зубрыліна, прарэктар Акадэміі адукацыі, кандыдат педагагічных навук, разважае пра якасную арганізацыю метадычнай работы ў школе і прапануе дакладныя інструменты персаналізацыі развіцця прафесійных кампетэнцый настаўнікаў. Педагогі-практыкі праз майстар-класы, метадычныя майстэрні, урокі для дарослых прадстаўляюць каштоўны вопыт па арганізацыі сучаснага ўрока і прымяненні эфектыўных інструментаў фарміравання функцыянальнай дасведчанасці дзяцей.

Яркую палітру метадычных, вучэбных, выхаваўчых ідэй прадстаўляюць настаўнікі Лідскага раёна на чале з Вольгай Тарасюк, начальнікам упраўлення адукацыі Лідскага райвыканкама, у рубрыцы «Адукацыйная прастора рэгіёна». Вы даведаецеся, як ствараць і прымяняць маршрутныя лісты для індывідуалізацыі дзейнасці на ўроку, зможаце выкарыстаць магчымасці арфаграфічнага трэнажора для падрыхтоўкі да цэнтралізаванага тэсціравання, навучыць школьнікаў распрацоўваць праекты для Нацыянальнага дзіцячага тэхнапарка, пазнаёміцца з цікавымі падыходамі да арганізацыі прафарыентацыйнай работы, з праектам па стварэнні інтэрактыўнага музея.

Асобная, вельмі важная тэма, якая прадстаўлена ў рубрыцы «Бацькоўскі сход», – дзеці з нейраадрозненнямі. Іх «непажаданыя паводзіны», як адзначае кандыдат педагагічных навук, дацэнт Алена Сівашынская, – не праява нявыхаванасці, не эмацыянальная чэрствасць, не хуліганства, як здаецца на першы погляд. Часта гэта адзіная спроба сказаць нам пра свае патрэбы (хоць і сацыяльна непрымальным спосабам), гэта наступства ўзаемадзеяння з навакольным асяроддзем, ускладненае дэфіцытам сацыяльных, камунікатыўных навыкаў і асаблівасцямі апрацоўкі сенсарнай інфармацыі. На канкрэтных жыццёвых сітуацыях аўтар артыкула паказвае, як убачыць за такімі паводзінамі асобу, наладзіць узаемадзеянне, пазбегнуць стыгматызацыі і спрошчаных ацэнак.

…Гэты нумар – для тых, хто не шукае гатовых рэцэптаў, а бачыць школу як прастору росту і асэнсаванай прафесійнай дзейнасці, для тых, хто разумее: сапраўднае настаўніцтва пачынаецца з чалавечнасці і вялікай працы над сабой.

Галоўны рэдактар Святлана Мазурына